مهندس نصرالله خادم در سال 1289 تهران متولد شد ، و پس از دريافت ديپلم از دبيرستان علميه تهران ، در سال 1312 همراه آخرين گروه اعزامى به خارج ، رهسپار فرانسه گرديد . در اواخر سال 1317 پس از گذراندن دوره مهندسى معدن از دانشکده معدن پاريس که شهرت و اعتبار فراوانى در زمينه معدن دارد ، به ايران برگشت .او در تمامى مراحل تحصيلى از شاگردان ممتاز و نمونه بود . پس از انجام خدمات سربازى در خدمات دو لتى به ترتيب در سمت هاى مهندسى معدن زغال سنگ شمشک ، نظارت معادن خصوصى حوضه البرز ، رياست معدن ذغال سنگ شمشک ، بازرس شرکت سهامى معادن زغال سنگ ، مدير عامل معادن هرمزگان و قشم ، غضو هئيت مديره و سپس مدير عامل شرکت سهامى کل معادن و ذوب فلزات به کار پرداخت .

به موازات اين مشاغل فنى و ادارى ، آموزش درس زمين شناسى را نيز در دانشکده علوم دانشگاه تهران به عهده گرفت . اکثر کسانى که با فعاليت هاى ايشان کم و بيش آشنا هستند بر اين باورند که خادم در بنيان گذارى صنعت نوين معدن کارى ايران نقش بسيار ارزشمندى داشته است . کوشش هاى درخشان او در بخش دو لتى ، و راهنمايى هاى مفيد او در تجسس خصوصى معادن در اکتشاف معدن طلاى موته و کشف معدن سرچشمه ( با همکارى زنده ياد مهندس على انتظام ) و مواردى ديگر از اينگونه ، موجب مى گردد که در تاريخ معدن کارى جديد ميهن عزيزمان ، نامش جاودان بماند . وى در اواخر سال 1339 پس از تصويب قانون تاسيس سازمان زمين شناسى کشور ، عهده دار تشکيل اين سازمان گرديد و توانست در زمانى کوتاه با گزينش و جلب جوانان مستعد دانش آموخته در رشته علوم زمين و همکارى شمارى از کارشناسان سازمان ملل متحد ، اين مؤسسه جوان و نو پا را به سطحى شايسته و در خور تحسين ناظران بين المللى برساند و متخصصان کار آمدى در رشته هاى مختلف علوم زمين تربيت نمايد . در کوتاه زمانى براى بخش بزرگى از پهنه گستره ايران زمين ، نقشه هاى زمين شناسى با مقياس 00000 1/1 و 0000 25/1 همراه گزارش هاى آنها با کيفيتى بسنده در سطح جهانى ، تهيه و انتشار يافت . در زمينه شناسايى و کشف کانسار هاى معدنى اعم از فلزى و غير فلزى ، بررسى هاى دقيق با همکارى واحد هاى ژئو فيزيک زمين و هوايى و ژئو شيمى به عمل آمد و شمارى از ذخاير معدنى کشور شناسايى و گزارش هاى آنها تهيه و تاثير زير بنايى اين سازمان در اقتصاد کشور نمايان تر گرديد .

بخش زمين شناسى مهندسى سازمان ، با خدمات شايسته و ارزنده خود توانست اهميت سازمان را در امور فنى کشور بهتر بشناساند . در بخش مرکزى سازمان آزمايشگاه هاى مختلف و مجهزى در رشته علوم زمين مانند : تجزيه سنگهاى معدن و اسپکتروگرافى ، آب شناسى ، کانى شناسى ، ژئو شيمى ، سنگ شناسى، ديرينه شناسى و همچنين کارگاه نيمه صنعتى پر عيار کردن سنگهاى معدنى ايجاد شد که نه تنها پاسخ گوى پژو هش هاى مورد نياز گروههاى صحرايى سازمان مى باشد ، بلکه به معدن کاران بخش خصوصى نيز کمک هاى شايان توجهى مينمايد .

در واحد کار تو گرافى ، تهيه نقشه هاى زمين شناسى با کيفيت بين المللى چاپ و انتشار يافت . کتابخانه سازمان که در کشور ، بهترين مرجع در زمينه علوم زمين شناسى و معادن ايران است به وجود آمد . موزه اى زيبا ازکانى ها و سنگها ، فسيل ها و نيز نمايشگا هى کوچک و ديدنى از ابزار هاى معدن کارى ايران باستان فراهم گرديد . سر انجام در دورانى کوتاه دانسيته هاى پايه اى زمين شناسى سازمان جهان گسترش يافت و مورد توجه محافل جهانى قرار گرفت که در اوايل سال 1353 در کميسون بين المللى تهيه نقشه هاى زمين شناسى جهان CGMW که در پاريس تشکيل شد ، با وجود پيشينه چندين ده ساله سازمان هاى زمين شناسى در کشور هاى ديگر منطقه ، تهيه و تلفيق نقشه هاى زمين شناسى خاور ميانه ، به سازمان زمين شناسى ايران واگذار شد .

همکاران و همراهان مهندس نصرالله خادم در طى مدت 14 سال اوليه تاسيس اين مجتمع پژوهشى و فنى هرگز فراموش نمى کنند که بنيان گذارى اين سازمان و راهبرى کارشناسان جوان آن ضمن بهره مند شدن کوتاه مدت از متخصصان سازمان ملل ، به عهده اين شخصيت خستگى نا پذير بود که تا زمان باز نشسته شدن ( مهر ماه 1353) در توسعه و سربلندى آن صادقانه کوشيد و به آن عشق ورزيد . وى به استعداد جوانان ايرانى در جهت بسندگى کشور و بى نيازى از بيگانگان سخت باور داشت و تا واپسين دم حيات نيز بر آن پاى فشرد .

آرى چنين بود : اين پير فرزانه در راه پرورش سازمان زمين شناسى کشور از هيچ کوششى فرو گذار نکرد و هر رنجى را با شکيبايى به جان خريد و در برابر نا سپاسى و داورى هاى نا بجا با لبخندى پر معنا ، بردبار و خاموش ماند . به اين سروده حافظ بزرگ ايمان داشت و با منش خود ، آنرا به ياد همگان مى آورد .

غبار راه طلب کيميـاى هر روزى است غلام دولت آن خاک عنبرين بويم

در مهر ماه 1353 از طرف کارکنان سازمان به مناسبت باز نشسته شدن ايشان و تنى چند از پيشکسوتان ديگر ، همايش گرمى در سالن کتابخانه سازمان برگزار شد . در اين مراسم جناب آقاى مهندس عليپور از طرف کليه همکاران يادمانى به حضور ايشان تقديم نمود . مهندس خادم در پايان اين گرد همايى مطالب بسيار ارزشمند و پند آموزى بيان فرمود که بر روى نوار ضبط است . اينک بخشى از آن سخنان :

 

" برگزارى اين مراسم و دريافت هدايا بزرگترين پاداش زحمات گذشته ماست . و من شخصا آن را به هر هديه ديگرى که قرار ميشد از طرف شخص يا مقام ديگرى به من داده ميشد ، ترجيح مى دهم . من اين هديه را به عنوان شيئى گرانبها که نشانه و يادگار 14 سال همکارى صميمانه و محبت واقعى شما دوستان مى باشد ، نزد خود نگه داشته و عزيز مى دارم .000 من اميدوارم که با نيروى جوان و فعالى که عهده دار امور سازمان گشته ، اين راه را به خوبى طى کرده و هر روز خبر هاى خوشى از سازمان و پيشرفت هاى آن به گوش همه ما برسد . ما چون در پرورش اين نهال سهيم بوده ايم ، بنابر اين خوشحال خواهيم شد که بيش از پيش اين نهال برومند تر شده و پر ثمر تر گردد . سخن را کوتاه مى کنم و فقط مى گويم صادقانه و صميمانه آنچه را مى توانستم انجام دهم ، پياده نمودم 00000

منبع :geologist.epage.ir